Bản quyền EURO 2012: VTV đâu thể muốn nói gì thì nói

   Chuyên mục: Euro 2012
Thành viên


VTV đang cố tình lập lờ về bản quyền EURO 2012, gây khó khăn cho các cơ quan truyền thông khác và làm khó người hâm mộ - Ảnh: uefa.com


Trong vòng một ngày mà VTV đã có những phát ngôn trái chiều nhau trong việc khai thác và chia sẻ bản quyền truyền thông liên quan đến VCK UEFA EURO 2012. Chính những phát ngôn nói trên đã tạo nhiều quan ngại cho giới truyền thông VN trong mong muốn phục vụ bạn đọc và người hâm mộ bóng đá vào mùa hè 2012.

Mâu thuẫn

Tại buổi họp báo hôm qua (27.3) mà Thanh Niên Online đã đưa, chính bà Đỗ Thị Lan Hương - Giám đốc Trung tâm quảng cáo và dịch vụ truyền hình, Đài truyền hình VN tuyên bố: “Trong gói bản quyền VTV mua của UEFA có cả quyền kinh doanh, sử dụng logo EURO, đồ lưu niệm EURO, nên đơn vị nào muốn khai thác quảng cáo từ sự kiện EURO phải có sự đồng ý của VTV”.

Bà Hương còn nhấn mạnh rằng: “Các báo, đài tại VN muốn sử dụng bất kỳ hình ảnh nào liên quan đến EURO 2012 thì phải có văn bản gởi đến VTV, để VTV xem xét chia sẻ”.

Tuy nhiên, ngay sau đó, chính ông Nguyễn Hà Nam - Trưởng ban Thư ký biên tập VTV - người chủ trì cuộc họp báo này đã đính chính rằng: “Theo chúng tôi, việc các báo mua bản quyền và đăng hình ảnh của các hãng thông tấn trên thế giới như Reuters, AFP, AP... là quyền của các báo, không nằm trong gói bản quyền mà chúng tôi mua”.

Sau đó, ông Phan Ngọc Tiến - Phó trưởng ban Thể thao Giải trí và thông tin - kinh tế VTV 3 nói thêm: “Nếu các trang web trích các clip ngắn về EURO mà không có tính thương mại trong đó thì sẽ được phép”.

Phát bản tin hôm qua, báo điện tử Vnexpresss cũng cho biết, bà Hương còn tuyên bố cấm luôn các báo mạng khai thác hình ảnh EURO: "Các hệ thống Internet, Mobile, IPTV không được tự ý thực hiện việc tiếp sóng chương trình EURO 2012. Và chỉ VTV được quyền phân phối đồ lưu niệm về EURO 2012 tại Việt Nam".

Ngoài ra, những người đại diện của VTV còn khẳng định, việc tổ chức các cuộc thi dự đoán của các báo, đài, các cuộc thi có tính thương mại trên các trang web, các dịch vụ tin nhắn có doanh thu... liên quan đến EURO 2012, do VTV được toàn quyền khai thác về thương mại của EURO 2012 trên toàn lãnh thổ VN, nên tất cả các chương trình có doanh thu kể trên đều phải được sự đồng ý của VTV.

Sự mâu thuẫn của chính những người trong VTV dường như khiến cho độc giả cảm thấy hoang mang trước quyền lợi thưởng thức EURO của mình.  

Người hâm mộ bị ảnh hưởng lớn

Theo Sách trắng về CNTT và TT 2011 của Bộ Thông tin và truyền thông thì đến cuối năm 2010, số thuê bao di động của VN xấp xỉ 112 triệu. Trong đó số lượng sử dụng internet là 26,78 triệu với số thuê bao Internet băng rộng 3,67 triệu. Còn thị trường IPTV VN thì rất hứa hẹn phát triển với nhiều nhà cung cấp dịch vụ. Nếu VTV không chia sẻ bản quyền hình ảnh với các nhà mạng hay báo điện tử  thì có thể thấy ngay là số người hâm mộ bóng đá tại VN sẽ bị ảnh hưởng đáng kể

Nếu điều mà VTV khẳng định hôm qua là chính xác như hợp đồng của họ thì món ăn tinh thần EURO 2012 của người hâm mộ VN sẽ bị ảnh hưởng đáng kể. Nếu VTV không cho phép các tờ báo giấy, báo điện tử khai thác clip nóng, hoặc hình ảnh trên các đặc sản tin nhanh mùa EURO thì sự thưởng thức của khán giả bị bó hẹp lại trong việc xem truyền hình.

Cố tình nói hớ?

Trước những thông tin từ VTV đưa ra, ông Nguyễn Văn Phú, Tổng biên tập Báo Bóng Đá, cho biết: "Theo tôi, nếu vụ việc đúng như những gì mà bên phía VTV thông báo, thì ít nhiều những tờ báo (đặc biệt là thể thao) sẽ bị ảnh hưởng, tùy theo từng mức độ khác nhau”.

Còn ông Nguyễn Quảng Hà, Trưởng ban thể thao Báo điện tử Vnexpress cho biết: “Thông tin mà VTV đưa ra trong cuộc họp báo hôm 27.3 vẫn chưa rõ ràng, cụ thể. Chính vì vậy, chúng tôi vẫn đang chờ đợi để biết thêm thông tin chính xác từ phía VTV để biết rõ hơn về hợp đồng bản quyền mà đơn vị này đang nắm giữ”.

Phóng viên Duy Linh của Báo điện tử Vietnamnet, người tham dự cuộc họp báo hôm 27.3 nhận xét: “Dường như đại diện của VTV cũng không nắm rõ cụ thể những quyền mà họ có. Từ đó mới có những phát biểu không chính xác”.

Anh Duy Linh cũng nhận xét thêm, nếu quả thật bản quyền mà VTV đang nắm giữ đúng như tuyên bố thì không chỉ riêng các đài truyền hình địa phương mà nhiều tờ báo khác sẽ gặp khó khăn trong tác nghiệp và khai thác kinh doanh.

Trước phản ứng mạnh mẽ của dư luận và bạn đọc, hôm nay (28.3), trả lời Thanh Niên Online, ông Phan Ngọc Tiến - Phó trưởng ban Thể thao - Giải trí và Thông tin kinh tế, Đài truyền hình Việt Nam (VTV) đã nói lại rằng bản quyền truyền thông của VTV chủ yếu liên quan đến truyền hình, nên việc báo in và báo online sử dụng hình ảnh không hề liên quan đến VTV. Bên cạnh đó, các báo cũng có quyền tổ chức các cuộc thi dự đoán xung quanh sự kiện EURO 2012 như các kỳ EURO và World Cup trước đây.

Ông Tiến nói rõ: “Tôi cũng nói thêm rằng, những clip liên quan đến sự kiện EURO 2012 có thời lượng dưới 90 giây, các đài truyền hình, báo online, website được quyền sử dụng để phục vụ đối tượng của mình”.

Việc VTV mua bản truyền hình phục vụ người hâm mộ như các giải đấu lớn trước đó là điều đáng trân trọng. Tuy nhiên, lần này với những tuyên bố hôm 27.3, với tư cách đài truyền hình quốc gia, VTV lại lấn sân hẳn sang cả báo giấy và báo điện tử. Hôm nay (28.3), cũng chính VTV lại đính chính lại thông tin nói trên và chỉ nói rằng bản quyền của mình chủ yếu liên quan đến truyền hình.

Chưa đầy 24 giờ đồng hồ mà những người đại diện của VTV đã có những phát ngôn trái chiều - Ảnh: Khả Hòa

Tuy nhiên, có một điều mà VTV dường như không chịu hiểu, với sự phát triển mạnh mẽ của internet, gần như tất cả các cơ quan truyền thông đều có riêng một tờ báo điện tử với hình thức đa phương tiện: hình ảnh, video clip và bài viết để phục vụ bạn đọc một cách nhanh nhất. Để chuẩn bị cho EURO, các tờ báo đều có kế hoạch mua tin, hình ảnh, video clip từ các hãng truyền thông quốc tế hoặc cử PV đi tác nghiệp trực tiếp để phục vụ người hâm mộ.

Tuy nhiên, những phát ngôn trái chiều nói trên phần nào thể hiện sự độc quyền của VTV. Liệu VTV có đủ thương quyền theo như tuyên bố hay chỉ cố tình nói hớ nhằm tạo scandal gây sự chú ý của dư luận và các đối tác quảng cáo, làm ảnh hưởng đến kế hoạch tuyên truyền EURO phục vụ độc giả của các cơ quan truyền thông khác.

VTV chỉ có bản quyền truyền hình

Để trả lời cho câu hỏi này, Thanh Niên Online đã phỏng vấn đối tác Reuters về gói bản quyền hình ảnh, video clip của hãng này cho EURO 2012 trước tuyên bố trên của VTV.

Trả lời Thanh Niên Online, ông Nicole Courtnay - Biên tập toàn cầu, phụ trách bản quyền tin tức và truy cập của hãng Thomson Reuters cho biết: Các đài truyền hình, trong đó có VTV sẽ được ban tổ chức giải đấu bán cho gói bản quyền truyền hình. Theo đó, đơn vị này có quyền khai thác hình ảnh truyền hình trực tiếp toàn bộ trận đấu và cuộc họp báo sau trận đấu.

Tuy nhiên, gói bản quyền của Reuters và các hãng thông tấn khác được UEFA bán sẽ hoàn toàn khác và độc lập với gói bản quyền của VTV. Do vậy, mọi tờ báo nếu có mua hình ảnh, video clip của Reuters liên quan đến EURO 2012 đều có thể khai thác và sử dụng với thời lượng thoải mái cũng như có thể khai thác kinh doanh, quảng cáo từ các sản phẩm mà Reuters cung cấp.  

Theo cách trả lời như Reuters thì cũng giống các giải đấu trước, VTV chỉ có quyền khai thác bản quyền truyền hình liên quan đến các trận đấu. Còn vấn đề hình ảnh, video clip và những dự án phụ trợ liên quan đến EURO 2012 như: dự đoán giải đấu, liên kết đối tác, đều hoàn toàn thuộc về sự chủ động của mỗi tờ báo.

Theo một lãnh đạo của mạng di động Viettel, do chưa có những thông tin cụ thể về các điều khoản mà VTV đã ký với UEFA cũng như các đề xuất của VTV với nhà mạng nên chưa thể có bình luận gì. Tuy nhiên, qua những kinh nghiệm làm việc với các đối tác nước ngoài, đại diện của Viettel khẳng định rằng bản quyền không chỉ đơn giản liên quan đến tài chính mà còn nhiều vấn đề khác. Theo đại diện của Viettel, nhiều khả năng vấn đề bản quyền EURO 2012 tại Việt Nam mà VTV ký với UEFA không đến mức nặng nề như cách diễn đạt của VTV tại cuộc họp báo.

Còn trao đổi trên quan điểm cá nhân, anh Chí Trung, một người đang công tác trong lĩnh vực viễn thông cho rằng: “Nếu thực sự VTV có bản quyền với các điều khoản như đã công bố, thì chuyện các đài, hay báo phải xin phép bản quyền của VTV là cần thiết vì họ làm đúng luật và cần tôn trọng”.

Tuy nhiên, anh Trung cũng nói thêm việc độc quyền hình ảnh của VTV chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến một số lượng đáng kể người hâm mộ VN yêu bóng đá. Ngoài ra, anh Trung băn khoăn rằng câu chuyện bản quyền của các nhà đài ở VN “cứ đến hẹn lại lên”. Mỗi đài khi bỏ ra một số tiền lớn để mua bản quyền sẽ cho những chiêu PR nhằm tạo dư luận để thu hút quảng cáo và tài trợ. Khi đã “dư dả” thì mọi thứ có thể sẽ lại phát không, cho không…

Lấy lợi ích người xem làm trọng

Trả lời Thanh Niên Online, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Đỗ Quý Doãn cho biết với vai trò là Đài truyền hình Quốc gia, VTV đã được giao việc đứng ra thương thuyết bản quyền truyền hình bóng đá EURO 2012. Lý do VTV là đơn vị duy nhất đứng ra mua bản quyền và sau đó phân bổ cho các tất cả các đài trong nước là nhằm tránh tình trạng các đài truyền hình VN rơi vào cảnh cạnh tranh lẫn nhau, đẩy giá cao và cuối cùng là thiệt hại chung.

Tuy nhiên, theo ông Đỗ Quý Doãn, VTV không chỉ là đơn vị đứng ra mua và khai thác bản quyền này mà còn có trách nhiệm là Đài truyền hình Quốc gia và việc khai thác bản quyền EURO 2012 phải đảm bảo được mục đích phục vụ công chúng VN, vốn được đánh giá là những “tín đồ” của môn thể thao này. Theo Thứ trưởng Đỗ Quý Doãn, tất cả các  hoạt động liên quan phải được tạo điều kiện để thực hiện được yêu cầu đó, tức là phục vụ nhân dân.

“VTV không chỉ đơn vị đứng ra mua, khai thác bản quyền mà còn có trách nhiệm là đài quốc gia”, Thứ trưởng Đỗ Quý Doãn nói. Cũng theo ông Doãn các vấn đề cụ thể thì chắc chắn các bên cần ngồi với nhau để thống nhất. Nhưng vẫn theo tinh thần chung là lấy lợi ích của người xem làm trọng. Còn có thể có các vấn đề về quảng cáo, nguồn thu... thì các bên nên có những chia sẻ để đảm bảo sự hài hòa.

(Trường Sơn)