Thu hồi thế nào và với giá bao nhiêu?

   Chuyên mục: Chính sách - Quy hoạch
Thành viên


Người dân kỳ vọng Luật Đất đai sửa đổi sẽ khắc phục được tình trạng thu hồi đất tuỳ tiện để làm các dự án đô thị. Ảnh: X.H.


Cho đến trước thời điểm được “đặt lên bàn Quốc hội” sáng nay (17.6), Luật Đất đai sửa đổi đã nhận được tới 7 triệu ý kiến đóng góp.

Có một chi tiết đáng chú ý là 2 triệu trong số đó liên quan đến vấn đề thu hồi, bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Không khó để nhận ra, nếu muốn đổi mới toàn diện theo yêu cầu NQ hội nghị T.Ư 6, Luật Đất đai phải trả lời 2 câu hỏi khó: Thu hồi thế nào và với giá bao nhiêu?

Nguyện vọng của dân: Không thu hồi cho dự án KTXH

Trong số 2 triệu ý kiến này, lại có tới 133.000 ý kiến kiến nghị “không thực hiện thu hồi để thực hiện các dự án phát triển kinh tế xã hội”. Trả lời báo chí bên hành lang QH, ĐBQH Bùi Thị An nói, cử tri và người dân mong muốn QH sẽ chỉ thông qua một bộ luật mà cơ chế thu hồi chỉ áp dụng đối với các dự án vì mục đích quốc gia, quốc phòng, an ninh hay những dự án KTXH ở cấp quốc gia. Còn thu hồi đất cho những dự án khác thì chính quyền địa phương cần có sự thỏa thuận cụ thể với nhân dân.

Trong phiên họp giải trình trước Ủy ban Thường vụ QH hồi tháng 4, Bộ trưởng Bộ TNMT Nguyễn Minh Quang “xin tiếp thu” bằng phát biểu sẽ đưa vào luật “theo hướng rà soát chuyển các dự án phát triển KTXH mà trong đó có lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng vào nhóm các dự án được Nhà nước thu hồi vì lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng”. Tất nhiên, bộ trưởng cũng nói thêm các dự án này phải có điều kiện là “được QH, Thủ tướng chấp thuận chủ trương đầu tư, HĐND cấp tỉnh thông qua”. Ý của Ban soạn thảo, cũng là cơ quan tiếp thu, không khó để nhận ra khi bên cạnh phương án “lọc dự án KTXH”, còn có phương án giữ nguyên cơ chế thu hồi, dù đó là dự án KTXH. Và điều này không phải không có lý, khi chính Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách của QH Phùng Quốc Hiển cũng nói hạn chế thu hồi trong điều kiện một quốc gia đang chuyển mạnh sang công nghiệp hóa, đô thị hóa - là rất khó.

Có lẽ, do việc “sở hữu đất đai” là không thay đổi, việc thu hồi sẽ khó tránh khỏi. Tuy nhiên, điều mà cử tri và nhân dân mong mỏi là QH sẽ có những quyết định sáng suốt, “nói không” với việc thu hồi đất cho các dự án phát triển KTXH.

Nói như Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH Phan Trung Lý: “Không thể thu hồi đất cho tất cả các mục đích”, khi “các dự án phát triển KTXH có nhiều dạng mục đích khác với lợi ích công cộng, quốc gia”. Và bởi, bất cứ dự án nào, dù là dự án gì, chủ đầu tư là ai thì cũng đều hàm chứa trong đó “lợi ích công cộng”. Ai dám nói dự án có nộp thuế, có tạo công ăn việc làm là không có “lợi ích công cộng”.

San lấp khoảng cách giá đền bù và giá thị trường

Trả lời báo chí về khoảng chênh lệch quá lớn giữa giá đền bù và giá thị trường, Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang nói, luật sửa đổi lần này sẽ hướng tới một cơ chế giá đền bù “cơ bản sẽ phải phù hợp với thị trường”. Nhưng khắc phục thế nào để tình trạng chênh lệch vài chục phần trăm hay hàng chục lần giữa giá đền bù, do Nhà nước quy định, và giá thị trường, đã và vẫn sẽ là một câu hỏi khó?

Khó là bởi giá đền bù sẽ vẫn được tính trên khung, bảng giá do Nhà nước quy định. Khó là bởi khung, bảng giá đó hàng năm vẫn được HĐND các địa phương thông qua, với một thực trạng giá vừa thông qua đã lạc hậu nhiều năm so với thực tế.

Nhưng, nói như Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của QH Nguyễn Văn Hiện, cái người dân mất đất cần là “cần chỗ ở, chỗ làm ăn, đảm bảo đời sống, sinh nhai chứ không đơn thuần là giá trị mấy chục nghìn một mét vuông”. Ông cho rằng, giá đất trong luật phải đảm bảo sửa đổi để “ngoài giá đất tính theo loại đất và giá đất ở thời điểm quyết định thu hồi, phải tính đến lợi ích phát sinh, hay đảm bảo cho người dân”.

70% số khiếu tố liên quan đến đất đai. Việc tạo lập một lẽ công bằng khi hạn chế tối đa chế định thu hồi và thỏa đáng trong đền bù đang trong tay các vị ĐBQH. Và điều này, phải được quy định ngay trong luật.